Το βρέφος του Lacan και το βρέφος του Husserl. Αδελφάκια ή μπάσταρδα;

Σύμφωνα με αυτό το ποστ : http://di-matzi.blogspot.gr/2010/07/v_22.html

«Αυτές οι τάξεις είναι ακτινοβολία των βιωμάτων μιας ηλικίας (6ος – 18ος μήνας της ζωής), που περνάει απ’ τη ναρκισσιστικοποίηση των ερωτικών των δυναμικών ή απ’ το στάδιο του καθρέφτη. Αν και βρίσκεται σε μια κατάσταση ανεπαρκούς οργάνωσης του φλοιού, γενικής μυϊκής αδυναμίας κι έλλειψης κινητικού συντονισμού, το νήπιο προετοιμάζει φαντασιωσικά την ιδέα της σωματικής του ενότητας. Αυτό πραγματοποιείται μέσω μιας ταυτοποίησης με την εικόνα του ειδώλου ή ενός «σωσία» (λ.χ. ενός άλλου νηπίου που στέκεται αντίκρυ, εκεί-πέρα) κι εκφράζεται στην εμπειρία απεικόνισης σ’ έναν καθρέφτη.
Το στάδιο του καθρέφτη, παριστάνοντας τη μήτρα εκείνου που πρόκειται να συγκροτήσει το μελλοντικό Εγώ, θεμελιώνεται ήδη σ’ έναν αριθμό εμπειρικών δεδομένων, που αφορούν τον ρόλο του «άλλου» στην παιδική ηλικία.»

Φαίνεται δηλ. και στη λακανική σκέψη να γίνεται αποδεκτό ότι «κάτι παίζει» για να λαμβάνει χώρα μία τέτοια επικοινωνία ανάμεσα σε δύο νήπια. Ένα κάποιο κοινό πεδίο που δημιουργεί στην αλληλόδρασή τους ένα αμοιβαίο ξύπνημα.

Πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε κάτι τέτοιο; Ή ότι η επικοινωνία γίνεται κομματιασμένη ή ότι γίνεται ανάμεσα σε δύο μονάδες – έμβια σώματα.

Αν δεχτούμε το πρώτο, τότε τα κομμάτια δεν μπορούν παρά να οριστούν ως όργανα που  έχουν έναν σκοπό που είναι προορισμένα να πραγματοποιήσουν.  Αυτό όμως πέραν του ότι δεν βγάζει νόημα, είναι και κανονιστικό, στατικό και άρα ουσιοκρατικό.

Η δεύτερη εναλλακτική φαίνεται να κερδίζει περισσότερο έδαφος γιατί, για να επιτευχθούν τέτοιες εμπειρίες ταυτοποίησης πριν από το στάδιο του καθρέφτη, θα πρέπει να υλοποιείται ένα είδος «κατανόησης» σε αυτό το κοινό πεδίο συνάντησης και αμοιβαίας αναγνώρισης . Αυτό το είδος κατανόησης θα προϋπέθετε έναν οργανισμό που δρα ως σύνολο.

Ποια τα χαρακτηριστικά αυτής της συν-παρουσίας;

Είναι παθητική. Υπό την έννοια ότι είναι ενεργοποιημένη χωρίς να  είναι συνειδησιακά ηθελημένη, εκούσια. Είναι προ-κατοπτρική. Είναι σωματική. Συνεπώς, μιλούμε για την ύπαρξη ενός θεμελιώδους οντολογικού πεδίου της αμοιβαίας εμπειρίας του άλλου ως ενσώματου υποκειμένου. Πρόκειται για μία υπο-νοούμενη (implicit) κατανόηση του ιδίου (self-identity) μέσω της προοπτικής του άλλου. Στο πεδίο αυτού του παιχνιδιού όμως παίζουν μόνο έμβια σώματα ως μονάδες. Λέει ο Zahavi :

«‘It is through the Other that I learn to carry out an objectifying, ideative, and abstractive apprehension of my own body, which conceives it as a part of nature, as a mere complex of physiological organs embedded within and determined by causal relations in the world’ (1999, p. 161).»(από Ε.Thompson, Empathy and Consiousness)

Τελικά, φτάσαμε λοιπόν στο σημείο να στηρίζουμε το λακανικό στάδιο του καθρέφτη (ΣτΚ) μέσα από τη φαινομενολογία του Χούσερλ και την έννοια της εν-πάθειας;

Απ’ ό,τι φαίνεται όχι. Και αυτό γιατί το ΣτΚ προαπαιτεί τη φαντασίωση του κατακερματισμένου σώματος. Εμείς, στηρίξαμε το αντίθετο ότι δηλ. το έμβιο ον στις ταυτοποιήσεις του φαίνεται να λειτουργεί ολιστικά με μία μορφή κατανόησης ( implicit understanding). Πρόκειται για τυφλό σημείο ανάμεσα στο λακανικό λόγο.

Με τα λόγια του Χούσερλ : » ‘The lived body is at one with the physical body, membered thus and so… [it is] precisely organ and system of organs’ (1973, Vol. III, p. 643, as quoted by Welton, 1999, p. 51). I».(από Ε.Thompson, Empathy and Consiousness)

Ο ίδιος ο Χούσερλ διερωτάται αν η εν-πάθεια μπορεί να αφορά τα μωρά και τα παιδιά. Η φιλοσοφική ιδέα είναι η εξής: μπορούμε συστηματικά να διαιρέσουμε την πλήρη εμπειρία μας, ώστε να αναρωτηθούμε πώς η αισθητηριακή εμπειρία μας μπορεί να διαμορφωθεί με τους ορίζοντές της, από την αρχή της γέννησης, έτσι ώστε να συμπεράνουμε την ύπαρξη συγκεκριμένων ομάδων εμπειρίας που ειδάλλως δε θα μπορούσαν ποτέ να είναι υλοποιήσιμες.

Στη βάση του παραπάνω, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το μωρό έχει τις ίδιες εμπειρίες με μένα αλλά δεν είναι πλήρως αναπτυγμένες όπως σε μένα. Μέσω της εν-πάθειας βλέπουμε το παιδί όπως αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, δηλ. ζωντανό και ενσώματο και συσχετιζόμενο με το ίδιο περιβάλλον με το οποίο συσχετιζόμαστε και εμείς. Μέσω της εμπάθειας αποδίδουμε στο βρέφος τις δικές μας λειτουργίες, όχι βέβαια αυτές που δεν έχει αναπτύξει ακόμη. Αυτή την εν-παθητική κατανόηση την οφείλουμε στην κοινή σε όλους τους ανθρώπους ψυχοσωματική οργάνωση (J. Mohanty ).

Advertisements
Gallery | This entry was posted in Husserl, Λακάν, Φαινομενολογία, Φιλοσοφία, Ψυχανάλυση. Bookmark the permalink.

9 Responses to Το βρέφος του Lacan και το βρέφος του Husserl. Αδελφάκια ή μπάσταρδα;

  1. Ο/Η xtina12 λέει:

    «Φαίνεται δηλ. και στη λακανική σκέψη να γίνεται αποδεκτό ότι “κάτι παίζει” για να λαμβάνει χώρα μία τέτοια επικοινωνία ανάμεσα σε δύο νήπια. Ένα κάποιο κοινό πεδίο που δημιουργεί στην αλληλόδρασή τους ένα αμοιβαίο ξύπνημα.»
    ο Λακάν δεν μιλάει τόσο για αλληλόδραση οργανισμών, όσο για το imago, την εικόνα που αιχμαλωτίζει την προσοχή του παιδιού.Εστιάζει στο φαντασιακό κι όχι στο βιολογικό μέρος. Επίσης δεν είναι απαραίτητο να κατοπτρίζεται στην εικόνα άλλου παιδιού , μπορεί να είναι η εικόνα του ίδιου στον καθρέφτη, ή κάποιου ενήλικα.Δεν είναι η επικοινωνία που γίνεται κομματιαστά, αλλά η αντίληψη του κατοπτρισμού. Πιο απλά, το παιδί αντιλαμβάνεται το «άλλο» σε μια σχέση ομοιότητας (άρα κατανοεί και ποιό είναι το ίδιο) και νιώθει ικανοποίηση όσο η εικόνα απέναντι κάνει τις ίδιες κινήσεις με αυτό γιατί επιβεβαιώνει την ολότητά του και την αυτοκυριαρχία του, την ταυτότητά του- αντίθετα νιώθει άγχος όταν η εικόνα απέναντι δεν ανταποκρίνεται στην προσδοκία του, κάνοντας άλλες κινήσεις (ακόμα κι αν πρόκειται για την εικόνα του ίδιου στον καθρέφτη που κάνει σπασμωδικά άλλες κινήσεις επειδή δεν κατέχει τον έλεγχο τους) νιώθει να απειλείται με κατακερματισμό. Αργότερα αυτό το σχήμα επαναλαμβάνεται και σε άλλες φαντασιακές σχέσεις ετερότητας, με την λεγόμενη αμφιθυμία- επιθυμία για το όμοιο αλλά και φόβος αφανισμού.
    Νομίζω ότι στο συλλογισμό σου, δεν είναι ξεκάθαρη η οπτική γωνία-βάση ποιού υποκειμένου γίνεται η παρατήρηση.
    Πέρα απ’το θέμα του Λακάν, αφού σ’ ενδιαφέρει η επιστημονική νευροβιολογική σκοπιά, αν δεν το έχεις υπόψη σου ρίξε μια ματιά εδώ http://greatergood.berkeley.edu/article/item/do_mirror_neurons_give_empathy
    καλημέρα

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Οι λακανικου είδους ταυτοποιησεις γίνονται σε ένα πεδίο που τις επιτρέπει να λάβουν χώρα; Αν όχι τότε δεν έχει πρωτοτυπία οντολογική. Αν ναι τότε αυτό το πεδίο είναι η χουσερλιανη empathy. Πρόκειται για έννοια που δεν ανάγεται στο βιολογικό και είναι αμφίδρομη.

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Όσο για τα mirror neurons υπάρχουν κριτικές που τα αμφισβητούν. Και γω τα βλέπω με αρκετή επιφύλαξη

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Το θέμα είναι ότι η empathy είναι κάτι βαθύτερο από μια imago. Το να έχεις την εμπειρία του άλλου δεν είναι να έχεις μία φαντασιακη μεταμόρφωση του εαυτού σου. Μια τέτοια μεταμόρφωση το μόνο που κάνει είναι να παρουσίαζει τον εαυτό μου ως διαφορετικό. Δεν με παρουσιάζει μαζί με τον άλλο. Εξάλλου, η εμπάθεια δεν έχει μια φαντασιακή εμπειρία μέσω του άλλου. Η εμπαθετικη κατανόηση γίνεται άμεσα και αν τυχόν παρεμβαίνει η φαντασία ή μία φαντασίωση αυτό είναι δευτερεύον, κατ`εξαίρεση.

      • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

        Αλλά αυτή η διαδικασία της empathy αφορά μία αυτοαποδιδομενη πράξη του ιδίου που «κατανοεί» ότι ο άλλος δρα προθεσιακα. Η φαντασίωση εδώ δεν έχει λόγο ύπαρξης.

      • Ο/Η xtina12 λέει:

        νομίζω ότι στην ενσυναίσθηση είναι απαραίτητη η φαντασία, μιας και νοερά μπαίνει κανείς στη θέση του άλλου, διατηρώντας ταυτόχρονα τα δικά του όρια.γι’αυτό και καλό mirroring μπορεί να κάνει κάποιος που αναστέλλει κατα το δυνατόν τις προβολές του, «βλέποντας» όσο γίνεται καθαρότερα τον άλλο, ώστε να ανταποκριθεί πραγματικά.

      • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

        Όχι. Η empathy στον Husserl σημαίνει ότι κατανοούμε τον άλλο άμεσα και συχνά χωρίς φανταστική απεικόνιση. Αν συμβαίνει, το θεωρούμε εξαίρεση. (μεταφέρω τα ίδια τα λόγια του Χούσερλ.

      • Ο/Η xtina12 λέει:

        σε προ-προσωπικό επίπεδο όπως λέει ο Merleau-Ponty
        αν το κατάλαβα καλά..
        καλημέρα

      • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

        Kalimera.
        Nai etsi to ermineyo kai go. Aplos, prepei na prosexoume ligo giati opos kai na to kanoume allo Husserl allo Merleau-Ponty

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s