Αντόρνο, Χορκχάιμερ, Μαρξ και η απελευθέρωση του ατόμου

Το κυρίαρχο θέμα για Χ-Α ήταν η εργαλειοποίηση του λόγου πού ενυπάρχει στον καταμερισμό εργασίας, κατάσταση που οδηγεί στην κυριαρχία. Εδώ, δε βρίσκουν καμία χειραφετική δυνατότητα. Έτσι, έρχονται σε ρήξη με το μαρξικό έργο. O Χόνεθ παρατηρεί: η θέση την οποία κατείχε  η παραγωγιστική αντίληψη της προόδου καταλήφθηκε από μια κριτική της λογικής που αντιμετώπισε με σκεπτικισμό την πρόοδο και ήταν τόσο ριζοσπαστική ώστε να αμφισβητεί αναγκαστικά και τη γνωστική αξία των εξειδικευμένων επιστημών.

Η χειραφέτηση τελικά αναζητείται όχι σε κοινωνικές διαδικασιες ούτε σε κοινωνικά στρώματα, αλλά στην ίδια τη φιλοσοφία:

(Η φιλοσοφία) είναι έτοιμη να έρθει σε σύγκρουση με τον καταμερισμό της εργασίας και την πρόοδο. Η φιλοσοφία δεν είναι σύνθεση θεμελιώδης ή κορυφαία επιστήμη, είναι μία προσπάθεια αντίστασης στις υποδείξεις, μία εσκεμμένη επιλογή υπέρ της πνευματικής και πραγματικής ελευθερίας.(Χ-Α)

Πηγή: περ. Διαβάζω, τ. 405, σ.106, του Γ. Σιακαντάρη, η κριτική θεωρία και o Μαρξ.

Advertisements
Gallery | This entry was posted in Φιλοσοφία. Bookmark the permalink.

5 Responses to Αντόρνο, Χορκχάιμερ, Μαρξ και η απελευθέρωση του ατόμου

  1. Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

    Ακόμη κι αν το αρνούνται οι Χ-Α δεν καταλήγουν σε έναν θετικισμό της φιλοσοφίας;

  2. Ο/Η aftercisis λέει:

    Νομίζω ότι οι Χ/Α ανέδειξαν τις αντιφάσεις του μαρξικού έργου:
    http://afterpolecoblog.blogspot.gr/2013/05/blog-post_26.html
    Ο Μάρξ ήταν στοχαστής των μέσων του 19ου αιώνα. Εποχή με «άνεμο προόδου και ιστορικής αισιοδοξίας»: Επιστήμη, τεχνική και βιομηχανία ως εγγύηση για την κυριαρχία του ανθρώπου επί της φύσης. Απομυθοποιητική απελευθέρωση από μεταφυσικούς περιοριστικούς φραγμούς με την εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου. Στο επίπεδο της φιλοσοφίας, μετά την ευθεία κριτική της θρησκείας από τους αριστερούς Εγελιανούς, επικράτησαν ανεπεξέργαστες υλιστικές κοσμοαντιλήψεις (ο κατά Μάρξ «χυδαίος υλισμός»). Υπό την επίδραση του υποδείγματος των φυσικών επιστημών της εποχής και της κλασικής πολιτικής οικονομίας, ο θετικισμός ανέτρεψε τα «σκοτεινά» διαλεκτικά φιλοσοφικά – ιστορικά σχήματα του Hegel και το Καντιανό αναστοχαστικό υπόβαθρό τους.
    http://afterpolecoblog.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Ευχαριστώ που με γνώρισες με τη σκέψη σου.
      Θα μ’ ενδιέφερε να μου πεις τι θέση δίνεις σήμερα στη λογική

      • Ο/Η aftercisis λέει:

        Το πρόβλημα είναι μάλλον η προσπέλαση της λογικής. Ισως έχει δίκιο ο Χάμπερμας (και ο Λεβινάς): Προπέλαση της λογικής είναι εφικτή μόνον μέσω της «επικοινωνιακής» διαδιακασίας, δηλαδή δι-υποκειμενικά (βλ.Theorie des kommunikativen Handelns).
        Στον νεωτερικό κόσμο, η ανορθολογικότητα συνδέεται με τον αποικιοποιημένο βιόκοσμο. Η προ-νεωτερική ανορθολογικότητα ήταν εντελώς άλλο πράγμα.
        Η αυταπάτη της παλιάς Κριτικής Θεωρίας (κυρίως του Αντόρνο) ήταν ακριβώς αυτή: «Η χειραφέτηση τελικά αναζητείται όχι σε κοινωνικές διαδικασιες ούτε σε κοινωνικά στρώματα, αλλά στην ίδια τη φιλοσοφία». Το αποκορύφωμα ήταν η «Αρνητική διαλεκτική». Ο Φουκώ και οι μετα-στρουκτουραλιστές δεν απέχουν πολύ.
        Έχω την εντύπωση ότι γενικά συμφωνούμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s