Η Πολιτεία κατά Ισοκράτη (Συνέχεια)

Ο Ισοκράτης δεν ενδιαφερόταν για νεωτερισμούς διότι πίστευε πως υπάρχουν βασικές ανθρώπινες ανάγκες που δεν αλλάζουν ποτέ. Και η ορθή πολιτεία μπορούσε να τις ικανοποιήσει. Ακόμη και αν άλλαζε η πολιτεία και σταματούσε να υπάρχει, μια τέτοια αλλαγή δε σήμαινε και ότι η πολιτεία σταματούσε να είναι ευκταία. Για τον Ισοκράτη:

Η Ιστορία δεν μπορεί να εξαναγκάσει το Καλό.

Ο κίνδυνος ενυπάρχει όταν δεν υπολογίζεται σε κάθε μελλοντική τάση το παρελθόν. Το νέο οφείλει να αναμιγνύεται με το παλιό, επειδή η πολιτική αλλαγή διαλύει συνήθειες που αντέχουν στο χρόνο για το λόγο ότι είναι ορθές και επιπρόσθετα διότι είναι δύσκολο να βρεθούν αρχές που θα αντικαταστήσουν τις παλιές και επίσης γιατί συχνότερα συμβαίνει να φερόμαστε ανόητα παρά συνετά! 

Η καλή πολιτεία έχει ένα σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης που εγκρίνει τις ποιότητες εκείνες που ορίζουν την σωστή διακυβέρνηση. Η προκείμενη εδώ είναι πως οι άνθρωποι δε δημιουργούνται ίσοι έτσι ώστε είναι λάθος να δίνονται βραβεία σε αυτούς που δεν αξίζουν.

Άλλα λάθη η διάκριση κράτους-κοινωνίας, η υπερβολική φτώχεια, η εκμετάλλευση των φτωχών από τους πλούσιους, που το τελευταίο το χαρακτηρίζει ως κατάρα της μεγαλοφροσύνης. Συμπληρωματικά και ενισχυτικά των προηγουμένων είναι η έλλειψη μετριοπάθειας, ο εγωισμός ως κατάλοιπο του ορθολογισμού. Το ατομικό ενδιαφέρον αντίκειται στο ενδιαφέρον του κοινού καλού, με συνέπεια στη συγκυρία του 4ου αιώνα, οι Αθηναίοι να μην εμπιστεύονται τους άξιους άνδρες θεωρώντας ότι έχουν ολιγαρχικές τάσεις. Έτσι, οι Αθηναίοι έχουν καταντήσει άτακτοι και προβατοποιημένοι.

Τελευταίο που αξίζει να επισημανθεί είναι η πεποίθησή του ότι η αλήθεια εκτός από την αρετή και το λόγο χρειάζεται να συνοδοιπορεί και με τη δύναμη. Το χρήμα, η δύναμη και ο λόγος πείθουν και εξαναγκάζουν. Η γνώση από μόνη της δεν έχει δύναμη. Απαιτείται η  εξουσία.

Advertisements
Gallery | This entry was posted in Φιλοσοφία. Bookmark the permalink.

4 Responses to Η Πολιτεία κατά Ισοκράτη (Συνέχεια)

  1. Ο/Η eriugena λέει:

    Αλήθεια, η θέση του Ισοκράτη δεν ήταν φιλο-μακεδονική? διορθωσέ με αν κάνω λάθος…η άποψη του για την Ψυχή της Πόλης, ΄πόσο απηχεί πλατωνικές ιδέες?…επίσης, πληροφοριακά, ισχύει ότι ήταν σαν πολιτικός διανοητής, ένα «προπλασμα» του εθνικισμού? ή είναι και αυτό ένας εθνικιστικός μύθος?…δυσκολέυομαι πάντως, απλά με τις σκέψεις που εκθέτεις εδώ να τον «κατατάξω» ακριβώς, ίσως γιατίδεν έχω διαβάσει απο το πρωτότυπο τίποτα

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Ο Ισοκράτης επεδίωκε την ενότητα των Ελλήνων όλων και θεωρούσε πως αυτό μπορούσε να γίνει υπό έναν ικανό ηγέτη. Ψάχνοντας, είχε προτείνει κι άλλους, κατέληξε στον Φίλιππο. Δηλ. όλο αυτό δεν αντικατοπτρίζεται στον όρο «φιλομακεδονική».
      Υπάρχουν όντως απόψεις που διατείνονται το πλατωνικό του Ισοκράτη. Εγώ θα διαφωνούσα εκτιμώντας πως η αλήθεια του έχει να κάνει περισσότερο με το λόγο και τις νέες υλικότητες που μπορεί να δημιουργήσει.
      Ο ορος «εθνικιστής» δύσκολα θα μπορούσε να αποδοθεί σε έναν αρχαίο. Από τη μία είναι υπέρμαχος της ομοιογένειας και βλέπει διαφορές ανάμεσα σε Έλληνες και Βάρβαρους, από την άλλη το ανάγει στον πολιτισμό και όχι σε κάτι εκ φύσεως. Εξάλλου η ιδέα ότι ο κοινός εχθρός ενώνει, δεν ήταν αποκλειστικό του Ισοκράτη. Όπως έχουμε συζητήσει υπήρχε και στον Θουκυδίδη. Γενικότερα ίσως ήταν οπαδός μιας ρεαλπολιτίκ. Θεωρούσε τη δύναμη της Αθήνας ως αναγκαίο κακό προκειμένου να ανταπεξέλθει στους εξωτερικούς κινδύνους, Λακεδαιμονίους, Πέρσες. Αν ανατρέξεις στο Περί Ειρήνης, θα δεις ότι είναι κατά του πολέμου και υπέρ της ειρήνης.

  2. Ο/Η bufferer λέει:

    heroicodesembarazo, ως νεώτατο αναγνωστικό κοινό του μπλογκ, μπορείς να διευκρινήσεις υπό ποια σκοπιά έγινε η ανάρτηση; ρωτώ γιατί χθές εμπλάκηκα σε μια πρακτική συζήτηση περί της οργάνωσης μιας κατάληψης εδώ στην Κύπρο και ο συνομιλητής μου φαίνεται να υιοθετεί την Ισοκρατική άποψη ενώ εγώ, από την άλλη, έχοντας κατά νου ιστορικά παραδείγματα «ικανών ηγετών» κράτησα μια μάλλον αρνητική στάση απέναντι στην ιδέα μιας κεντρικής εξουσίας σε ένα χώρο που αποβλέπει να παράξει μια ελευθεριακή κοινωνική αρχιτεκτονική.

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Χαίρετε.
      Σίγουρα το «ικανός ηγέτης» είναι μία μεγάλη κουβέντα, που αν δεν δοκιμαστεί στην πράξη, ό,τι και να λέμε είναι κενή περιεχομένου και μία εξουσία αυθαίρετα εδραιωμένη. Από την άλλη, η φράση «ισοκρατική άποψη» είναι κάπως αμφίσημη, με την έννοια ότι μπορεί να έψαχνε ικανά άτομα για τα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας αλλά ήταν και κατά πρώτον Δημοκράτης. Θα έλεγα και Αθηναίος. Πάντως, χρησιμοποιώντας το σημερινό λεξιλόγιο θα έλεγα πως στον Ισοκράτη δε βρίσκεται μία «ελευθεριακή κοινωνική αρχιτεκτονική», αν υποθέσω ότι με αυτό εννοείς κάτι σαν μη-εξουσία, να υπάρχει συναίνεση στις αποφάσεις όπου θα συμμετέχουν όλοι(;).
      Ήταν υπέρ των δημοκρατικών θεσμών αλλά με την προϋπόθεση ότι θα δινόταν η ευκαιρία στο να επιλέγονται οι ικανότεροι. Οι επιστολές του με συμβουλές προς ηγέτες-μονάρχες απαιτούσαν από αυτούς κατά κάποιο τρόπο τη δημοκρατικοποίησή τους ώστε να ενδιαφέρονται αποκλειστικά για το καλό του κοινωνικού συνόλου. Γενικότερα, έτεινε να εμπιστεύεται τον αθηναϊκό λαό ως προς την ορθότητα της λήψης των αποφάσεων. Προτείνοντας το Φίλιππο ως αρχηγό των Ελλήνων στο βάθος, τουλάχιστον, για την Αθήνα, δεν έβλεπε σχέση υποταγής αλλά σχέση συνεργασίας στην εξουσία.
      Αν μπορούμε να τον εντάξουμε στο πλαίσιο σκέψης σου, θα επιθυμούσε την αμεσοδημοκρατική εκλογή ηγετών που θα λειτουργούσαν ως υπηρέτες των υπολοίπων/πλεοψηφίας. Μην ξεχνούμε πάντως πως για τον Ισοκράτη η γνώση μόνο δεν αρκούσε και τα μέσα που μπορούσαν να την προωθήσουν ήταν ο λόγος αλλά και η δύναμη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s