Το Πλέον έχειν ή Όταν οι ολιγαρχικοί μιλούσαν για την πάλη των τάξεων

Ο Παλαιός Ολιγαρχικός αυτό που βλέπει στην Αθηναϊκή Δημοκρατία και σε άλλες πόλεις, είναι ότι ο λαός με την πλεονεξία του και την επιθετικότητά του να εκμεταλλεύεται τις ανώτερες τάξεις. Για αυτόν η Αθήνα είναι διχασμένη σε δύο μικροΑθήνες, κάτι που είναι εγγενές στην πόλη και υπήρχε ανέκαθεν. Κάτι σαν συγκροτητικός διχασμός. Δεν υπάρχει καμία ελπίδα αυτή η ταξική (με την ευρεία έννοια δημοκρατικών-ολιγαρχικών) διάκριση να συμφιλιωθεί κάποτε. Αποδίδει φύσει το να είναι κάποιος δημοκρατικός ή αντιδημοκρατικός. Και αν οι δημοκρατικοί καταπιέζουν τους ολιγαρχικούς, τότε η μόνη διέξοδος για τους ολιγαρχικούς είναι η επανάσταση.

Η μικρή – Αθήνα (των δημοκρατικών) καταπιέζει και τους συμμάχους και την αθηναϊκή ελίτ. Για τον Παλαιό Ολιγαρχικό αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι στη Δημοκρατία η διαφθορά δεν είναι κατά συμβεβηκός ή συνέπεια των ανίκανων ηγετών, όπως θα διατεινόταν ο Θουκυδίδης. Η διαφθορά είναι εγγενής στη Δημοκρατία χάρη στους Δημοκρατικούς που από προσωπικό συμφέρον οικειοποιούνται τα οφέλη της εξουσίας της πόλης. Ο Θρασύμαχος θεωρεί τη δικαιοσύνη ως ιδεολογικό εργαλείο και σε αυτήν αντιπαραθέτει τη φυσική τάση για πλεονεξία πράγμα που κρίνεται ως καλό και δίκαιο.

Advertisements
Gallery | This entry was posted in Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Πολιτική Φιλοσοφία. Bookmark the permalink.

4 Responses to Το Πλέον έχειν ή Όταν οι ολιγαρχικοί μιλούσαν για την πάλη των τάξεων

  1. Ο/Η Δημήτρης. λέει:

    Γεια σου Rakis.

    Εάν »Η διαφθορά είναι εγγενής στη Δημοκρατία χάρη στους Δημοκρατικούς που από προσωπικό συμφέρον (δηλαδή πλεονεξία) οικειοποιούνται τα οφέλη της εξουσίας της πόλης.» και εάν η φυσική τάση για πλεονεξία κρίνεται ως καλό και δίκαιο τότε:
    Η διαφθορά είναι εγγενής και στην Ολιγαρχία χάρη στους Ολιγαρχικούς που από προσωπικό συμφέρον (δηλαδή πλεονεξία πράγμα που κρίνεται ως καλό και δίκαιο) οικειοποιούνται τα οφέλη της εξουσίας της πόλης.
    Δεν στέκει το επιχείρημα.

    Αλλά τα προηγούμενα δεν φανερώνουν ούτε καλοσύνη, ούτε δικαιοσύνη, αλλά τη τραγικότητα μας πάνω στο -άλυτο- ζήτημα της εκάστοτε εξουσίας που ταλανίζει τους ανθρώπους -όλους μας.
    Στα περί ανίκανων ηγετών που θα διατεινόταν ο Θουκυδίδης μπορεί κάποιος να σταθεί περισσότερο αλλά και πάλι αυτό μπορεί να ισχύει εξίσου για τους ολιγαρχικούς.

    Υ.γ: Όσο για το χωρίο που παραθέτεις στην ανάρτηση »Το Πλέον Έχειν – Λακάν» σαν σχολιασμό δε νομίζω πως χρειάζεται ιδιαίτερος προβληματισμός. Στα δικά μου μάτια φαίνεται ως ένα ακόμη -ιδεολόγημα, είναι ίσως βαριά η λέξη αλλά δεν μπορώ να σκεφτώ πιο ελαφριά αυτή τη στιγμή- από τα πολλά αυτονόητα που καθρεφτίζουμε στους -εκάστοτε- νεκρούς για να βγουν οι αναλύσεις μας ελαφρά τη καρδία. Άλλωστε ουδείς θα προβληματιστεί ή θα αντιτάξει επιχείρημα στο συγκεκριμένο παρά θα συμφωνήσουν όλοι και θα το θέσουν ως προκείμενη -πέρα από εσένα φίλτατε και για αυτό είναι πολύτιμη η σκέψη και το έργο σου.

    Καλό βράδυ.

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Πολύ καλό σχόλιο Δημήτρη.

      Ο Παλαιός Ολιγαρχικός εκκινεί από την προκείμενη ότι φύσει κάποιος είναι (αντι)-δημοκρατικός. Επομένως, αδυνατεί να μιλήσει για ένα δίκαιο. Το μόνο που λέει, και αυτό λέει , είναι ότι έχει γεννηθεί ολιγαρχικός και φύσει ανήκει σε αυτήν την κοινωνική τάξη προσπαθώντας να πάρει την εξουσία.

      Τώρα, το ότι η πλεονεξία είναι κάτι το δίκαιο είναι του Θρασύμαχου όπως και το έγραψα. Για αυτόν, δίκαιο είναι η κυριαρχία του ισχυρότερου. Με αυτήν την έννοια η πλεονεξία του ισχυρότερου είναι καλό και δίκαιο.

      Όσο για το Θουκυδίδη, αν είναι υπερβολή μια χομπσιανή φιλομοναρχική προσέγγιση του Θουκυδίδη, θα έλεγα ότι αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η ικανότατη ηγεσία, ανεξάρτητα από το αν το πολίτευμα είναι της Δημοκρατίας ή όχι. Το καλό της πόλεως μπορεί να λάβει χώρα υπό ένα Περικλή, τον κατάλληλο ηγέτη δηλ. και όχι απαραίτητα υπό μία Δημοκρατία.

      Εδώ, προτίμησα να γράψω τις απόψεις των συγγραφέων, χωρίς να κρίνω αν είναι σωστοί ή όχι. Αυτό που τράβηξε την προσοχή μου στον Παλαιό Ολιγαρχικό είναι η έμφαση στο ασυμφιλίωτο του διχαστικού χαρακτήρα της Αθήνας, κάτι που μου θύμισε συνειρμικά τον Λακάν.

      Το ερώτημα για εμάς είναι δηλ. Θα μείνουμε στο ασυμφιλίωτο ή στη συμφιλίωση; Ποιο από τα δύο είναι η φαντασίωση; Ή τίποτα από τα δύο; Μήπως είναι ψευτοδίλημμα; Και ποιος είναι ο τρίτος δρόμος;

  2. Ο/Η Δημήτρης. λέει:

    Χαιρετώ.
    Αυτά είναι έσχατα ερωτήματα τα οποία δε νομίζω πως μπορούν να απαντηθούν στο διαδίκτυο -ίσως σε κάποιες κουβέντες πίνοντας κρασί :-)

    Ο Χριστιανισμός έμεινε στη συμφιλίωση (στην οποία αναφέρεσαι) μέσω της λύσης της Αγάπης (άνοιγμα στον άλλον;) αλλά αυτό δεν άλλαξε πάρα πολλά, ούτε πραγματώθηκε το Δέον της αγάπης προς το πλησίον -το οποίο μάλιστα μπορεί να γεννήσει εξουσία.

    Πάντως όποιος επικρίνει το ασυμφιλίωτο (και θέλει για παράδειγμα την κατάργηση της βίας) οδηγεί η σκέψη του λογικά στην μη αμφισβήτηση και στην αιωνιότητα της εξουσίας η οποία θα κυριαρχεί τη στιγμή πραγμάτωσης αυτού του Δέοντος, την οποία βέβαια δεν θα την ονομάζει εξουσία (επειδή θα είναι καλή εξουσία, δηλαδή αυτή στην οποία ανήκει ή πρεσβεύει) και επειδή η δική του καλή εξουσία δεν ονομάζεται ποτέ εξουσία (γιατί η λέξη εξουσία είναι κακή) θα την ονομάζει κάπως αλλιώς, ίσως λύτρωση, ίσως ηθικό πρόταγμα. Το θέμα είναι ποιος ορίζει δεσμευτικά για τους άλλους ποιο είναι το περιεχόμενο της λύτρωσης κ.λπ θέτει κανόνες με βάσει αυτό το περιεχόμενο -ξανά καταλήγουμε σε πάλη δηλαδή.

    πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ !!!τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους.!!!

    Το ερώτημα που θέτεις είναι καίριο.
    Για να διασχίσεις την έρημο, πρέπει πρώτα να την δεις – και μετά ίσως να παραδεχθείς πως υπάρχει…

    Αν δεν βγουν τα παραμορφωτικά γυαλιά της ακατάσχετης ηθικολογίας (δεν μιλώ να μην έχει κάποιος αξίες, ηθική την οποία συνειδητά επιλέγει ο ίδιος ατομικά ή/και συλλογικά αποφασίζοντας, δεν γνωρίζω κανέναν άλλωστε που να μην τον διαπερνούν αξίες και απαξίες) δεν μπορεί να ιδωθεί η έρημος, ούτε καν η πολιτική θα έλεγα… -ηθικολογικά όντα υπάρχουν στις μέρες μας, όχι πολιτικά όντα.

    Η έρημος αποτελείτε από την αποδοχή του θανάτου -εύκολο στα λόγια το ξέρω- κάτι που οδηγεί στην απόρριψη της εσχατολογίας, της ελπίδας και του μεσσιανισμού, στη πάλη για το νόημα της ζωής μας -που όπως έγραφε ο Καστοριάδης- δεν μπορεί πια να δίνεται από τη θρησκεία ή από μια ιδεολογία, δεν μπορεί να μας προσφέρεται σαν ΔΩΡΟ, και ότι πρέπει, κατά συνέπεια, να το δημιουργήσουμε μόνοι μας.

    Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας… γιατί μέσα σε αυτό το δώρο του ΝΟΗΜΑΤΟΣ υπάρχουν ενσωματωμένα τα συμφέροντα των Δαναών…

    Για να φτάσει στην τραγικότητα -να δει την άβυσσο- κάποιος πρέπει να έχει ξεπεράσει τους ηθικισμούς.

    Η ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΑ οδηγεί στον ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟ, ο κρυπτοχριστιανικός δακρύβρεχτο ψευδοhu-MAN-ismus δεν μπορεί να προσεγγίσει ούτε το ένα ούτε το άλλο και όπως μου είχε γραφεί σε έναν υπέροχο σχολιασμό:

    »Δε νομίζω, ότι είναι νοητό για την νοο-τροπία και τους παγιωμένους θεσμούς του νεωτερικού ανθρωπου να αφήνονται τέτοια περιθώρια φιλοσοφικής επεξεργασίας μεταφυσικών ενδεχομένων.

    Τραγικότητα; What is this?
    Μην είναι λειτουργία; Μην είναι δομή; Μην είναι μετρήσιμο και αντικειμενικά επαληθεύσιμο μέγεθος;
    Άσε που δημιουργεί και ανασφάλεια, απειλεί τη συνολική λογική οργάνωσης του πολιτισμού «μας», την (υποχρεωτική και δωσμένη ως αυτονόητη) ομοτροπία της ορθολογικότητας (λες και η υπαρκτικά φορτισμένη απόφασή μας για το νόημα της ζωής, παίρνεται ορθολογικά) και της προόδου.»

    Όλα αυτά όποιος τα διαβάζει μπορεί θεωρήσει πως δηλώνουν παραίτηση -με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο σκέψης, τον δικό »μας» ίσως.
    Με έναν άλλο…

    «Ωστόσο, ποιος ξέρει, ίσως εκεί που κάποιος αντιστέκεται ΧΩΡΙΣ ΕΛΠΙΔΑ, ίσως εκεί να αρχίζει η ανθρώπινη ιστορία, που λέμε, κι η ομορφιά του ανθρώπου…»
    Γιάννης Ρίτσος «Η Ελένη», (1972).

    Υ.γ: Τον Θουκυδίδη μήπως τον ενδιαφέρει όχι η ικανότατη ηγεσία, αλλά το αποτέλεσμα αυτής; Την ικανότατη ηγεσία, τι την καθιστά ικανότατη; κάτι. -πάντως ούτε Χομπς, ούτε Μακιαβέλλι είναι ο Θουκυδίδης, το κοινό τους όμως βρίσκεται στην ανθρωπολογία τους.
    Το θέμα της δικαιοσύνης στον αρχαίο ελληνικό κόσμο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, χρειάζεται περαιτέρω εμβάθυνση και θεωρώ πως δεν είναι ζήτημα ολιγαρχικών – δημοκρατών, δεν μπορώ να επεκταθώ αυτή τη στιγμή.

    Να σαι καλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s