Το Πλέον Έχειν – Αριστοτέλης

Για τον Αριστοτέλη η πλεονεξία έχει χαρακτήρα εσωτερικό: το ¨ένεκα του κερδαίνειν» φέρει απόλαυση από το κέρδος. Πρόκειται για την ίδια την απόλαυση του πλεονεκτείν και όχι για το αντικείμενο της επιθυμίας και της απόκτησής του.

Αλλά και εξωτερικό : συνεπάγεται διανεμητικές αδικίες. Ο πλεονέκτης είναι σε άγνοια και έχει την πεποίθηση ότι το κέρδος θα του επιφέρει την ευδαιμονία. Αγνοεί τι εστί διανεμητική δικαιοσύνη γιατί θέλει να έχει όλο και περισσότερα χωρίς να υπολογίζει τους υπόλοιπους:

Ο Πλεονέκτης δεν έχει συνείδηση δικαίου και αδίκου

   Αδυνατεί να κατανοήσει πως λαμβάνει περισσότερα από όσο του αναλογεί. Κατά συνέπεια, η πλεονεξία λαμβάνει χώρα σε δύο επίπεδα. Στη διανομή όπου έχουμε ζητήματα δικαίου και αδίκου και στην κατοχή όπου έχουμε ζητήματα μέτρου και υπερβολής.

Για τον Αριστοτέλη το χρήμα συμβάλλει στο να γίνει το κέρδος αυτοσκοπός. Η πλεονεξία βέβαια, εκπηγάζει ανεξάρτητα από το μέσο συναλλαγής. Πρόκειται για μία άλογη επιθυμία προσκολλημένη στη σωματική απόλαυση.

«Από τη στιγμή που η επιθυμία για ζωή είναι δίχως όρια, για αυτό και υπάρχει επιθυμία δίχως όρια»

Το παραπάνω αποτελεί αίτιον εμφυλίου. Στάσεως.

   Η πλεονεξία αφορά κάθε κοινωνική τάξη αποτελώντας έτσι θεμελιώδες πρόβλημα της πόλης. Ως λύση προτείνεται από το φιλόσοφο η σωστή εκπαίδευση. Όσοι είναι στην εξουσία μπορούν να μετατρέψουν την πόλη σε μέσο για αύξηση της κερδοφορίας τους. (π.χ. ιμπεριαλιστική Αθήνα).

   Στη βάση της πλεονεξίας, όταν έλθει η ώρα της διανομής, τότε επικρατεί το χάος, επειδή ο καθένας κρίνει ότι αξίζει περισσότερα. Αυτό που απαιτείται εδώ είναι η πολιτική φιλοσοφία. 

Εφόσον δεν σταθεροποιείται ένα ηθικό consensus επάνω σε κάποιες πολιτικές αξίες έρχεται η στάσις. Στη Δημοκρατία, υπεύθυνοι είναι οι δημαγωγοί που εκμεταλλεύονται την πλεονεξία του πλήθους.

Να σημειωθεί πάντως πως ο Αριστοτέλης δεν αναγάγει τα πάντα στην πλεονεξία αλλά κυρίως στην αίσθηση του καθενός για το τι είναι δίκαιο/άδικο και τι αξίζει ο ίδιος υποκειμενικά.

Advertisements
Gallery | This entry was posted in Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Αριστοτέλης. Bookmark the permalink.

3 Responses to Το Πλέον Έχειν – Αριστοτέλης

  1. Ο/Η Ονειρμός λέει:

    »Πρόκειται για την ίδια την απόλαυση του πλεονεκτείν και όχι για το αντικείμενο της επιθυμίας και της απόκτησής του.»

    Σε μία κοινωνία της ιδιοκατανάλωσης/παραγωγής αποκλειστικά αξιών χρήσης, ακόμα και ένας Αριστοτέλης δεν θα το είχε παρατηρήσει αυτό. Φαίνεται από την φράση αυτή, μια ομοιότητα με τον καπιταλισμό, που εδράζεται στην ανάδυση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων και στην επεκτατική μορφή που προσλάμβαναν στις σχέσεις της ιμπεριαλιστικής Αθήνας με άλλες πόλεις. Η ενόρμηση του κερδαίνειν σαν μια αενάως ανακυκλούμενη θέληση που αναπαράγει την έλλειψη.

    »Ως λύση προτείνεται από το φιλόσοφο η σωστή εκπαίδευση»

    Η ίδια λύση, με διαφορετικά περιεχόμενα, προτείνεται και από τους μαρξιστές για την σοσιαλιστική μετάβαση. »Κομμουνιστική διαπαιδαγώγηση». Το ερώτημα είναι, πέρα από την εκπαίδευση, αν και άλλα πράγματα συμβάλλουν στην »ηθική» (όπως ορίζεται από το ατομικό και το συλλογικό υποκείμενο της χειραφέτησης) »ανάπτυξη» των ανθρώπων.

    • Ο/Η heroicodesembarazo λέει:

      Πράγματι, ο Αθηναϊκός ιμπεριαλισμός ήταν αυτός που πετύχαινε την εσωτερική ενότητα της αθηναϊκής πόλης. Και αυτό γιατί όλοι οι πολίτες έβγαιναν κερδισμένοι από τον ιμπεριαλισμό. Έχουμε να κάνουμε δηλ. με την μεταφορά της πλεονεξίας έξω από τα όρια της πόλης, κάτι που δεν ενέκρινε ο Ηρόδοτος, αλλά ενέκρινε ο Σόλων και ο Θουκυδίδης. Ο τελευταίος μάλιστα έχει σημεία όπου η λύση που προτείνει απέναντι στο πρόβλημα της πλεονεξίας είναι … ακόμη περισσότερη πλεονεξία !

      Για το τελευταίο σου σχόλιο περί εκπαίδευσης θα πρότεινα και ένα άλλο επίδικο αυτό της ίδιας της εκπαίδευσης: οι μέθοδοί της και πώς μπορούν να απολέσουν τον εξουσιαστικό τους χαρακτήρα, κάτι που επισημαίνει ο Ranciere κυρίως με την αναφορά του στον Ζακοτό.

  2. Ο/Η Ονειρμός λέει:

    Και ο Λέον Βιγκότσκυ έχει ασχοληθεί εκτενώς, όπως και κάποιοι άλλοι από την σοβιετικοί γραμματεία. Φυσιολογικό άλλωστε να υπάρχει εκτενής προβληματική, στις πρώτες ιστορικά σχετικές απόπειρες όπου τα ερωτήματα για την »κομμουνιστική διαπαιδαγώγηση» ανέκυπταν φλέγοντα. Η μέθοδος είναι και μορφή αλλά και περιεχόμενο. Αυτό που πρέπει να μας προβληματίσει είναι ότι, όσες φορές και εγώ μιλάω με κόσμο, σου λέει ότι το πρόβλημα είναι ότι μας λείπει η Παιδεία, »όπως λέει και ο Πλάτωνας». Το έχω ακούσει αυτό άπειρες φορές, για την κρίση φταίει η έλλειψη παιδείας κλπ κλπ. Παιδεία όμως άνευ ετέρου περιεχομένου, και αυτό πρέπει λοιπόν να συζητείται. Και βέβαια, εκείνο που ενσταλάζει συγκεκριμένες ηθικές κατευθύνσεις δεν μπορεί να είναι μόνο η εκπαιδευτική διαδικασία, ούτε η διαπαιδαγώγηση με άλλες μορφές, αλλά και η ίδια η υλική ζωή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s